ดังที่ได้กล่าวไว้ในตอนที่แล้วว่า ไตรสิกขาประกอบไปด้วยการศึกษาสามประการคือศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งพุทธศาสนิกชนก็ควรจะศึกษาไปตามลำดับ เหมือนเป็นก้าวแรก ก้าวที่สอง และก้าวที่สามไปสู่พระนิพพาน (พูดเหมือนใกล้นะ มีแค่สามก้าวเอง)

ก้าวแรกที่เราควรจะศึกษาและฝึกฝนก็คือการรักษาศีล ศีลแปลโดยตรงตัวก็แปลว่าปกติ ดังนั้นการรักษาศีลก็คือการรักษาความเป็นปกติของการเป็นมนุษย์นั่นเอง แต่ว่าแบบไหนถึงจะเรียกว่าเป็นปกติละ ? เราคงไม่อาจจะใช้มาตรฐานเดียวกันกับทุกคนได้ ยกตัวอย่างเช่น พระภิกษุสงฆ์ ก็คงไม่สามารถใช้ชีวิตตามปกติเช่นเดียวกับอุบาสกได้ ดังนั้น ศีลเองก็มีหลายระดับเช่นเดียวกัน ในตอนนี้ก็จะพูดถึงระดับพื้นฐานที่สุดก็คือศีลห้านะครับ ที่เป็นศีลสำหรับอุบาสกอุบาสิกาโดยทั่วไป

ศีลห้าหรือในบาลีก็จะเรียก ว่าเบญจศีลหรือว่าปัจจะศีลาก็จะเป็นศีลที่พุทธศาสนิกชนควรจะถือปฏิบัติไว้ เป็นพื้นฐาน บางครั้งเราจึงเรียกศีลห้าว่านิจศีล หรือว่าศีลถือควรจะรักษาไว้เป็นนิตย์นั่นเองนะครับ และเนื่องจากว่าเป็นศีลพื้นฐานสำหรับพุทธศาสนิกชน เวลาเราทำพิธีใด ๆ ก็ตาม หลังจากล่าวคำบูชาพระรัตนไตรแล้ว เราก็จะอาราธนาศีล หรือในแง่หนึ่ง ก็คือหลังจากการประกาศว่าเราเป็นพุทธศาสนิกชนโดยการกล่าวคำบูชาพระรัตนไตร แล้ว เราก็ควรจะทบทวนว่า”อะไร”คือการใช้ชีวิตแบบปกติของพุทธศาสนิกชนโดยการอารธนาศีลนั่นเอง

ศีลห้า ก็ประกอบไปด้วยข้อปฏิบัติห้าข้อนะครับ ซึ่งแต่ละข้อก็จะลงท้ายว่า เวรมณี สิกฺขาปทํสมาทิยามิ ถ้าแปลแบบให้พอเข้าใจก็คือ ข้าพเจ้าขอรับหลักปฏิบัติเพื่อเจตนางดเว้น นั่นก็คือการบอกตัวเองว่า อะไรที่ไม่ควรจะทำบ้าง พูดง่าย ๆ ก็คือสิ่งที่มนุษย์โดยปกติ ไม่ควรจะทำนั่นเอง ลองมาดูตัวอย่างจากศีลข้อแรกนะครับ ปาณาติปาตาเวรมณีสิกฺขาปทํสมาทิยามิ แปลออกมาก็ได้ความว่า ข้าพเจ้าขอรับหลักปฏิบัติเพื่อเจตนางดเว้นการทำชีวิตสัตว์ให้ตกล่วงไป ลองคิดดูง่าย ๆ นะครับว่า ถ้าเราฆ่าคนอื่นหรือสัตว์อื่น เราก็ไม่ใช่มนุษย์อีกต่อไปแต่จะกลายเป็นยักษ์เป็นมารไป ดังนั้นถ้าเราต้องการที่จะรักษาความเป็นปกติของมนุษย์ เราก็จึงไม่ควรจะพรากเอาชีวิตสัตว์อื่น หลักการของศีลทุกข้อจะคล้าย ๆ กันกับแบบนี้นะครับก็คือ อะไรที่ทำไปแล้วจะทำให้เราไม่เป็นมนุษย์(ตามปกติที่ควรจะเป็น) เราก็ไม่ควรจะไปทำนั่นเอง

ตอนหน้าจะมาเล่าศีลห้าแต่ละข้อโดยละเอียดนะครับ โดยเฉพาะเงื่อนไขที่จะทำให้ศีลขาด เพื่อเป็นแนวทางในการรักษาศีลนะครับ (หากินไปได้อีกหลายตอน ) ]]> http://serenely.think-out-loud.net/2008/11/%e0%b9%84%e0%b8%95%e0%b8%a3%e0%b8%aa%e0%b8%b4%e0%b8%81%e0%b8%82%e0%b8%b2-%e0%b8%81%e0%b9%89%e0%b8%b2%e0%b8%a7%e0%b9%81%e0%b8%a3%e0%b8%81%e0%b8%84%e0%b8%b7%e0%b8%ad%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3/feed/ 0 http://serenely.think-out-loud.net/2008/11/%e0%b9%80%e0%b8%9a%e0%b8%8d%e0%b8%88%e0%b8%a8%e0%b8%b5%e0%b8%a5-%e0%b9%80%e0%b8%9a%e0%b8%8d%e0%b8%88%e0%b8%98%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%a1-%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-1/ http://serenely.think-out-loud.net/2008/11/%e0%b9%80%e0%b8%9a%e0%b8%8d%e0%b8%88%e0%b8%a8%e0%b8%b5%e0%b8%a5-%e0%b9%80%e0%b8%9a%e0%b8%8d%e0%b8%88%e0%b8%98%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%a1-%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-1/#comments Sat, 08 Nov 2008 09:58:08 +0000 admin http://serenely.think-out-loud.net/?p=6

คุณ lulu ได้กรุณาอธิบายความหมายของศีลห้าแต่ละข้อไปแล้ว แต่หลายท่านอาจจะยังสงสัยเหมือนที่เหมี่ยวเคยสงสัย แท้ที่จริง ศีล ก็เปรียบเสมือนกฎข้อห้าม แล้วอะไรคือเหตุผลเบื้องหลังที่ทำให้ต้องบัญญัติกฎเหล่านี้ขึ้นมา ?

ถ้าศีลคือข้อห้าม ธรรมก็คือข้อควรประพฤติ การที่ได้ทราบถึงธรรม หรือสิ่งที่ตรงกันข้ามกับศีล จะช่วยให้เข้าใจศีลได้มากขึ้นมากทีเดียว ดังนั้นในธรรมศึกษาชั้นตรี จึงมีวิชาเบญจศีล-เบญจธรรม เพื่อทำให้เราเข้าใจถึงศีลและที่มาของศีลเหล่านั้น ซึ่งในชั้นตรีจะศึกษาเฉพาะศีลห้า ส่วนศีลแปดและอื่นๆ จะอยู่ในหลักสูตรของชั้นโทและเอก ตามลำดับ

ตารางต่อไปนี้แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างเบญจศีลและเบญจธรรม ซึ่งเหมี่ยวคิดว่าสรุปใจความสำคัญได้ดีมาก คัดลอกมาจากชีทของอ. นุชนาฏ พงษ์เวช หลักสูตรธรรมศึกษาชั้นตรี วัดธรรมมงคล

เบญจธรรมมีรายละเอียดลึกลงไปอีก แต่หัวใจของเบญจธรรมแต่ละข้อ มีดังนี้

ในตอนต่อๆ ไปจะมาเล่าถึงรายละเอียดของเบญจศีล-เบญจธรรมที่น่าสนใจ เพื่อความเข้าใจในศีลห้าที่เราปฎิบัติกันอยู่ทุกวันให้ดียิ่งขึ้นค่ะ

ปล. ใช้ Macromedia Fireworks ทำตารางแล้ว วรรณยุกต์ เช่นไม้เอกบนสระอีในคำว่า “ที่” หายไป ทำยังไงดี